BijLeren En Netwerken Tussendoor in SRW

Collega Karel Moons werkt mee aan onderzoek rond duurzame inzetbaarheid van senior-leraren

Onze collega Karel Moons, lector en onderzoeker aan UCLL, werkte samen met Ine Bogaerts en Tanja Ceux aan een praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek rond de duurzame inzetbaarheid van senior-leraren. Vanuit zijn jarenlange ervaring in onderwijs, schoolontwikkeling en veranderingsprocessen draagt Karel bij aan onderzoek dat scholen ondersteunt bij actuele uitdagingen.

Het onderzoek richt zich op de vraag hoe ervaren leraren met energie, motivatie en voldoening aan de slag kunnen blijven. Het resulteerde in een reeks praktische tools voor zowel individuele leraren als voor directies en schoolbeleid. Daarbij staat een positieve benadering centraal, met aandacht voor het versterken van bevlogenheid en duurzame loopbanen in het onderwijs.

Meer informatie en de ontwikkelde tools vind je op de projectwebsite.

Opvoeding in het echt: leren van ouders over tijd en samenleven

In het kader van het opleidingsonderdeel praktijkgericht onderzoek gingen onze eerstejaars studenten op onderzoek uit naar de betekenis van tijd in opvoeding. Via een diepte-interview ging elke student in gesprek met ouders over hun ervaringen: hoe verloopt een gewone dag?



De antwoorden geven een rijk en genuanceerd beeld van hoe opvoeding zich vandaag voltrekt; niet in theorie, maar in het dagelijkse leven van gezinnen.

Opvoeding gebeurt in de drukte van alledag

Ouders beschrijven dagen die gestructureerd zijn rond terugkerende momenten zoals opstaan, maaltijden, school, hobby’s en bedtijd. Vooral ochtend- en avondmomenten worden ervaren als intens: tijd voelt daar vaak schaars en onder druk.

“Ochtenden… dat is stresserend”
“Het meest gestresste moment is koken en tegelijk zorgen”

Opvoeding ontvouwt zich niet ondanks, maar net in die drukte: in kleine handelingen en terugkerende momenten.

Overgangsmomenten als plekken van spanning

Wat in alle gesprekken terugkomt, is dat overgangsmomenten, zoals stoppen met spelen, vertrekken of naar bed gaan, spanning met zich meebrengen.

“Dat is een strijd… alles om maar tijd te winnen”

Op die momenten botsen verschillende ritmes: dat van ouders, die richting en tempo willen geven, en dat van kinderen, die tijd anders beleven.

“Tijd dringt… anders komen we te laat”

Deze spanningen blijken geen uitzondering, maar een structureel onderdeel van samenleven met kinderen.

Routines als flexibele houvast

Ouders beschrijven hoe zij actief bouwen aan structuur. Vaste gewoontes en routines zoals bijvoorbeeld samen eten, bedrituelen of huiswerkmomenten, functioneren als houvast als kleine ankerpunten in de drukte van alledag.

“Eerst koekje, dan huiswerk, dan spelen”

Opvallend is dat deze routines zelden rigide zijn: ze worden voortdurend aangepast aan wat haalbaar is in de concrete situatie.

Wachten tussen frustratie en betekenis

Een opvallend inzicht is de manier waarop ouders omgaan met wachttijd. Wachten wordt vaak als lastig of frustrerend ervaren:

“Ik wacht echt niet graag”

Tegelijk zien we dat ouders ook bewust kiezen om te vertragen:

“We wachten dat ze zelf schoenen aandoen”

Wachten krijgt zo een pedagogische betekenis: het wordt ingezet om kinderen ruimte te geven om te oefenen, te leren en zelfstandiger te worden.

Opvoeding als zoeken en afstemmen

Over de gesprekken heen wordt duidelijk dat opvoeding zich niet laat herleiden tot een vaste aanpak. Ouders zoeken, balanceren en stemmen voortdurend af tussen structuur en flexibiliteit, tussen ingrijpen en loslaten, tussen tempo maken en vertragen.

Tijd wordt daarbij vaak ervaren als schaars:

“We komen tijd tekort door alle activiteiten”

“Altijd te kort”

Deze tijdservaring maakt het proces van zoeken, balanceren en afstemmen niet eenvoudiger, maar is er wel onlosmakelijk mee verbonden.

Wat deze onderzoeksdata ons vooral tonen, is dat opvoeding zich afspeelt in de spanning tussen tijdsdruk en aandacht, tussen structuur en flexibiliteit.

Het gaat niet om opvoeding als een perfect plan, maar als een voortdurend proces van afstemmen. Voor het werkveld ligt hierin een belangrijke uitnodiging: opvoeding begrijpen vraagt aandacht voor tijd; niet alleen als planning, maar als een wezenlijk onderdeel van hoe mensen samenleven en voor elkaar zorgen.

Van onderzoek naar vorming

De kracht van deze inzichten ligt voor onze opleiding niet alleen in hun herkenbaarheid, maar ook in hun didactische waarde.

De verzamelde onderzoeksdata zullen binnen de opleiding verder worden ingezet als concreet leermateriaal in het opleidingsonderdeel pedagogie. Zo leren studenten kijken naar opvoeding zoals die zich werkelijk afspeelt: in het alledaagse leven, in de drukte en het zoeken, en in kleine, vaak onopvallende momenten.

Dit helpt onze toekomstige jeugdprofessionals om opvoeding niet enkel te benaderen vanuit modellen of theorie, maar ook vanuit geleefde ervaring en nuance.

Boek van Mia Claes en Gaëlle Hendrickx